الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

84

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

آيه بعد ادامه سخنان آنها را نقل كرده مىگويد : « آيا هنگامى كه ما به صورت استخوانهاى پوسيده و پراكنده اى در آمديم بار ديگر به زندگى باز مىگرديم » ؟ ! ( * ( أَ إِذا كُنَّا عِظاماً نَخِرَةً ) * ) ( 1 ) . اين همان چيزى است كه همواره منكران معاد روى آن تكيه مىكردند ، و مىگفتند : باور كردنى نيست كه استخوان پوسيده بار ديگر لباس حيات در تن بپوشد ، چرا كه فاصله ميان آن و يك موجود زنده را بسيار زياد مىديدند ، در حالى كه فراموش كرده بودند كه در آغاز نيز از همان خاك آفريده شده‌اند . « نخرة » « صفت مشبهه » است از ماده « نخر » ( بر وزن « نخل » و همچنين بر وزن « شجر » ) در اصل به معنى درخت پوسيده و تو خالى است ، كه وقتى باد بر آن مىوزد صدا مىكند ، و لذا به صدايى كه در بينى مىپيچد « نخير » مىگويند ، سپس اين كلمه در مورد هر موجود پوسيده و متلاشى شده به كار رفته است . منكران معاد به اين هم قناعت نمىكنند ، بلكه به استهزاى « معاد » برخاسته و به عنوان مسخره « مىگويند : اگر قيامتى در كار باشد بازگشتى است زيانبار و وضع و حال ما در آن روز سخت و دردناك خواهد بود » ! ( * ( قالُوا تِلْكَ إِذاً كَرَّةٌ خاسِرَةٌ ) * ) . احتمال ديگرى كه در تفسير اين آيه است اينكه آنها از روى جد و نه از روى استهزاء ، اين سخن را مىگويند ، و مقصودشان اين است كه اگر بازگشتى در كار باشد يك بازگشت تكرارى و بيهوده ، بلكه زيانبار است ، اگر زندگى خوب است چه بهتر كه خداوند همين را ادامه دهد ، و اگر بد است باز گشت

--> ( 1 ) اين جمله محذوفى دارد و در تقدير چنين است « أئذا كنا عظاما نخره نرد احياءا » يا « ا إنا لمبعوثون » .